Kontakt

Adresa:

zgrada Vlade
VI sprat, 605/A
Trg Majke Tereze b.b.
10 000 Priština, Kosovo
Tel:+381 38 200 14 448
[email protected]

Foto galerija

Kratke činjenice

- Službeni jezici na Kosovu su albanski i srpski jezik.

- Jezik bilo koje zajednice koja čini najmanje pet procenata (5%) ukupnog stanovništva bilo koje općine imaće statue zvaničnog jezika.

- Jezik bilo koje zajednice koja čini najmanje tri procenta (3%) ukupnog stanovništva bilo koje općini ili jezik koji se tradicionalno govori u općini može se koristiti kao jezik u službenoj upotrebi.
 
- Turski jezik ima status službenog jezika u općini Prizren, kao tradicionalni jezik.

Podsticanje učenja službenih jezika kroz obrazovanje: izazovi i mogućnosti

18.05.2018

Panel diskusija
Dukagjin Pupovci, Kosovski centar za obrazovanje

Zahvaljujem se organizatoru na pozivu za učestvovanje na ovom panelu. Ja sebe nazivam poznavaocem obrazovanja, ali ne i stručnjakom učenja jezika. Međutim, želeo bih da podelim sa vama lično iskustvo koje, nadam se da će mi pomoći da opišem složenost učenja jezika sredine u ovoj zemlji. Pripadam generaciji koji su srpskohrvatski jezik, kako se nazivalo u to vrijeme, učili kako u školi, tako i na ulici i od tadašnjih medija.

Kada sam 1981. godine upisao studije matematike na Univerzitetu u Prištini, bio sam iznenađen činjenicom da su velika većina profesora preporučili literaturu na ruskom jeziku, koju nije bilo teško pronaći. Sovjetski izdavači su stalno izdavali kvalitetne knjige iz oblasti matematike, a čak su i prijevodili na ruskom najbolje knjige iz engleskog jezika i, sve te knjige, prodavali u državama socijalističkog bloka po veoma povoljnim cenama. S obzirom da smo dobro znali srpskohrvatski jezik, moja generacija nije imala nikakvih poteškoća u korišćenju literature na ruskom jeziku i to nam je znatno pomoglo tokom studija.
   
Četiri godine kasnije, kada sam počeo da radim kao nastavnik na istom Fakultetu na kom sam završio studije, i ja sam nastavio sa praksom mojih profesora, preporučujući knjige na ruskom jeziku i ova praksa je nastavljena sve do 1991. godine, kada smo bili protjerani iz univerzitetskih objekata. U to vrijeme od jednog, stvorena su dva univerziteta: jedan albanski univerzitet koji je funkcionisao izvan objekata i bio progonjen od strane tadašnjeg režima i jedan srpski koji je nastavio da funkcioniše unutar službenih lokala Univerziteta. Kada su se podijelili, oba univerziteta su imala identične programe, samo što albanski univerzitet nije imao program studiranja srpskohrvatskog jezika, a srpski univerzitet nije imao program za studiranje albanskog jezika. Od 1991. godine, Albanci su se opredelili da ne uče više srpskohrvatski jezik, a ruku na srce, Srbi su se još ranije opredelili da ne uče albanski jezik.

Odbijanje učenja jezika drugog postao je deo nacionalnog identiteta svake strane. Jednostavno, smatralo se da nije patriotski da jedan Albanac uči srpski ili da jedan Srbin uči albanski. Kolateralna šteta ove priče je bio program na ruskom jeziku u albanskom delu Univerziteta u Prištini, koji je nakon 2-3 godine ugašen, jer niko nije želeo da uči jezik države koja podržava Srbiju. I na taj način se završila istorija knjiga na ruskom jeziku.

Posleratni period je doneo još veće distanciranje između Albanaca i Srba, što je dovelo do toga da i ljudi koji poznaju jezik drugog, više su preferirali da komuniciraju na engleskom jeziku. Tokom ovih 19 godina nije bilo nijedne ozbiljne inicijative da mladi na Kosovu uče jezik drugog. Kao rezultat, Albanci koji govore srpski i Srbi koji govore albanski ne mogu biti mlađi od 32 godina. Iz podataka popisa stanovništva shvatio sam da samo 2.1% mladih nesrpske nacionalnosti uzrasta od 22-26 godina su izjavili da znaju sprski jezik, dok kod osoba uzrasta od 27-31 godina ovaj procjenat iznosi 5%. Dok, engleski jezik iz starosne grupe od 22-26 godina znaju 40.7%, a starosne grupe od 27-31 godina – 36.4% građana.

Dakle, dolaze nove generacije koje veoma malo znaju jezik drugog, ali znaju engleski jezik, iako se o kvalitetu znanja tog jezika može diskutovati. Posle 27 godina od prekida u komunikaciji, biće veoma teško vratiti znanje drugog jezika na nivo koji je bio 80-tih godina prošlog vijeka. Naravno, to ne znači da treba odustati od podsticanja mladih da uče jezik sredine. Na kraju krajeva, postoji snažna preporuka Evropske unije, da svako mora biti u stanju da govori najmanje dva strana jezika, pored maternjeg jezika.

Dozvolite mi da citiram jednog izvanrednog stručnjaka za obrazovanje, Dr. Alen Glenn, koji kaže: “Najveća prepreka za promjenom su naša sjećanja.” Ja razumijem da, kao ljudi, kao pripadnici određenih etničkih zajednica, imamo naša sjećanja i predrasude. Osim takozvanog “nacionalnog ponosa”, jedan istrošeni argument za ne učenje jezika bila je opasnost od asimilacije. U današnje vrijeme niko ne može nikoga asimilovati. Svako ima svoj izgrađeni identitet a put prema kome idemo svi zajedno je globalizacija, što je jedna vrsta asimilacije u globalnom svijetu.

Koliko god to izgledalo teško, kao društvo, kao nova država, moramo tražiti načine da naši građani uče jezik jedan-drugog. U interesu albanske zajednice je da uče srpski ili bosanski jezik jer se nalazi u jednom regionu na kom se slovenski jezici govore u velikoj mjeri. Sličan argument se može upotrijebiti i za turski jezik, kojim se služi oko 90 miliona ljudi, ne računajući one koji govore jezicima iz iste porodice jezika. Za srpsku, bosansku, tursku i za druge manjinske zajednice, učenje albanskog jezika predstavlja neophodnost za integraciju u društvu.

U interesu Republike Kosovo je da ima što više građana koji govore dva jezika, ne računajući poznavanje svjetskih jezika. A u prijednosti smo što jedan veliki broj građana Kosova ove jezike mogu da nauče u okruženju gde se ti jezici svakodnevno govore. Na kraju krajeva, treba da mislimo o vrijemenu kada će sve balkanske zemlje biti dio Evropske unije i kada će naši jezici postati službeni evropski jezici.

U praktičnom smislu, proces učenja jezika sredine može započeti pilot projektima u multietničkim okruženjima, odnosno u institucijama visokog obrazovanja koje pružaju programe iz oblasti jezika. Takođe, državne institucije mogu da podstiču učenje jezika sredine za njihove službenike. Vjerujem da će vrijemenom ovaj proces biti posmatran kao neophodan.
 

Natrag